Die Kerkpad: Julie 2000 Die Bybelenium: Skrifkritiese verklaring van teks in die boek Genesis

Die dialektiese inslag van die verklaring van die Bybel kom tot uitdrukking in twee voorbeelde, twee argumente rakende Kain (Gen 4 : 15 en 17), soos prof Wil Vosloo dit in Die Bybellennium opdis. Dit staan teenoor die tradisioneel Gereformeerde eksegese, wat hy betwyfel.

"Dis nie duidelik wat die Kainsteken was en waar dit aangebring is nie. Kain word verbind met die Keniete. Dit is 'n stam wat ook die Here geken het (Rig 1 : 16). maar wat as nomades op die suidgrens van Kanaän gewoon het. Sommige kenners meen dat die Keniete die een of ander teken soos 'n tatoeëermerk gedra het en dat dit verband kan hou met die Kainsteken."

"Bybellesers wat die Oertydvertellings as 'n streng historiese weergawe beskou, vind dit moeilik om te verklaar waar Kain se vrou vandaan sou kom. Meestal word gesê dat hy met sy suster getrou het. Sulke verklarings is nóg getrou aan die Bybelteks, nóg aan 'n historiese hantering daarvan, omdat dit nêrens gesê word nie. 'n Verklaring wat meer teksgetrou is, is dat die Bybel nie bedoel om 'n geskiedenis weer te gee nie, maar ander oogmerke het. Daarom word net inligting gegee wat nodig is om die doel van die bepaalde Skrifdeel te verstaan."
Prof Wil Vosloo. In: DIE BYBELLENNIUM (bl 24 en 25)

De HEERE gaf ook aan Kain een teken ... Meestal vertaalt men: " de HEERE zette een teken op Kain, opdat hem niet zou doodslaan wie hem ook aantrof"; dan gaat het dus om een teken dat Kain zelf droeg. Over de vraag wat voor een teken dat zou geweest zijn, lopen de meningen weer zeer uiteen. Reeds een oude Joodse voorstelling is, dat hij melaats zou geworden zijn; een ander, veel verbreide opvatting denkt aan een woest en verwilderd uiterlijk; nog weer anderen vermoeden: een brandmerk in het gezicht, of een speciaal moordenaarsteken. Tegenwoordig is een zeer geliefkoosde beskouing, dat het 't stamkenteken van de Kenieten zou geweest zijn. De Kenieten zouden reeds vóór de Israëlieten vereerders van Jahveh geweest zijn, en zich als zodanig door een bepaald Jahveh-teken (dat men zich denkt als een soort van tatoeëring op het voorhoofd) onderscheiden hebben. We zouden dan hier te doen hebben met een "sage" die den oorsprong van dit teken poogde te verklaren. Wat deze beschouwing aangaat, daartegen zijn onderscheidene argumenten in te brengen; ... Trouens er is gegronde reden om helemaal niet te denken aan een teken dat Kain zelf droeg. zulk een teken zou onder alle omstandigheden voor den drager veeleer 'n gevaar hebben opgeleverd, dan dat het hem ter beveiliging strekte. De woorden kunnen ook worden vertaald, zoals wij hebben gedaan: "De HEERE gaf een teken aan Kain, dat hem niet zou doodslaan wie hem ook aantrof "; en dit is die meest natuurlijke opvatting. Het teken is dan een onderpand, een waarborg van Godswege, dat Hy zorg zal dragen, dat Kain niet word gedood.

Wanneer hier op eenmaal sprake is van Kain's vrouw kan men natuurlijk weer vragen: waar kwam die vrouw vandaan? Het antwoord kan niet anders luiden dan: zij moet een zuster van hem zijn geweest, zoals we reeds opmerkten bij vers 14. Dat er niet eerst van de geboorte van die zuster melding is gemaakt, betekent niets. Een goed verstaander begrijpt het vanzelf; de geopenbaarde historie is geen notariële akte waarin niet de kleinste kleinigheid mag worden overgeslagen. Trouens in Gen 5 : 4 wordt ook uitdruklijk gezegd dat Adam behalve drie kinderen, wier namen ons worden genoemd, nog "zonen en dochters" verwekte.

Het feit van het huwelijk tussen broer en zuster behoeft ons in dit geval geen aanstoot te geven, maar het mag evenmin als een argument worden gebruikt om iets dergelijks ook thans nog als niet-ongeoorloofd te bestempelen. Indien uit énen bloede het ganse geslacht der mensen zou voortkomen (Hand 17 : 26), was het noodzakelijk, dat in den beginne broer en zuster huwden. Maar toen in later tijd die noodzaak niet meer bestond, werd zo iets door het uitdrukkelijk gebod Gods verboden en door het menselijk gevoel als "bloedschande" verafschuwd.

Deur Kain eksplisiet met die Keniete te verbind, wat op buiten-Bybelse gegewens berus, kan ons daaruit aflei dat die bybelse openbaring van die sondvloed waardeur God alle lewende wesens wat op die aarde was, die mens sowel as die vee ... verdelg het, waartydens net Noag en wat by hom in die ark was oorgebly het (Gen 7 : 23), deur prof Vosloo nie as 'n konkrete ingrype van God op die geskiedenis van die mensheid, aanvaar word nie? Hoe verklaar hy andersins die verbintenis van Kain met die Keniete wat in Rigters 1 : 16 genoem word?

'n Bekende Bybelverklaarder uit die 19de eeu, Karl August Dächsel, verklaar die teks van Numeri 24 : 22, waarin vir die eerste keer na Kain met betrekking tot die Keniete verwys word, aldus:

Die teks van Rigters 1 : 16 verwys Dächsel terug na die bogenoemde verklaring van Num 24 : 22.

Stel prof Vosloo hom met die betwyfeling van Kain se voor die hand liggende huwelik met 'n suster van hom, bloot aan die aanvaarding van die evolusionistiese teorie van die pre-Adamiete? Dit is die benaming van mense wat reeds vóór die (simboliese) skepping van Adam en Eva sou geleef het. Dit is 'n buiten-Bybelse gedagte wat ná die Renaissance ontstaan het en verband hou met die verklaring van die verskillende oorsprong van die mensheid. So het die mening posgevat dat die wilde en donkerkleurige volke se afstamming terugverwys kan word na 'n stamvader vóór Adam, sodat Adam slegs as die stamvader van die Jode asook die blanke mensheid beskou moet word. Hierdie gedagte is geponeer deur 'n Fransman, Is de la Peyrére (1655).

Hoe rym prof Vosloo dit met 'n betroubare eksegese van die Skrif? Is dit nie die bevestiging van 'n evolusionistiese ontstaan van die mensheid, waarmee die historiese betroubaarheid van die Skrif in die gedrang is nie? Hoe vertolk hy, in hierdie verband, die geskiedenis van die sondeval en die gevolglike aanklewende erfsonde waarvan ons slegs deur die verlossingswerk van Christus en die wederbarende werk van die Heilige Gees verlos kan word? (vgl HK, Sondag 3, V/A 6, 7 en 8).